Overzicht

Historiek van omega-3

1923 : Ontdekking van Vitamine F

In 1923 ontdekken de Amerikaanse wetenschappers Burr en Evans dat er veel problemen optreden bij ratten die geen poly-onverzadigde vetzuren krijgen. De term "essentiële vetzuren" is ontstaan. Evans, die had gewerkt aan Vitamine A, noemt deze poly-onverzadigde vetzuren Vitamine F; het zijn namelijk stoffen die onontbeerlijk zijn voor de werking (of de functie) van het organisme, maar die het dierlijke organisme niet zelf kan aanmaken.

1930 : Onderscheid tussen omega-3- en omega-6-vetzuren

Een beetje later ontdekt Burr dat een gebrek aan linolzuur niet wordt hersteld door de toevoer van alfa-linoleenzuur, en omgekeerd. Er is dus niet één Vitamine F, maar wel degelijk twee groepen essentiële vetzuren: omega-3-vetzuren afkomstig van alfalinoleenzuur, en omega-6-vetzuren afkomstig van linolzuur (deze vetzuren danken hun prefix "lin" allebei aan het lijnzaad waaruit ze worden gehaald (Burr and Burr 1929; Burr and Burr 1930)).

Sedertdien gaan de onderzoekers zich meer interesseren voor deze vetzuren en de ontdekkingen volgen elkaar op. Ter illustratie: er zijn sedert 1930 meer dan 500 bibliografische referenties verschenen.

De jaren 80 : de epidemiologie

De eerste waarnemingen die het verband aantonen tussen omega-3-vetzuren en hart- en vaatziekten dateren van de jaren zeventig. Het niet voorkomen van hartproblemen bij eskimo's zet een Deense epidemiologist op het spoor van de omega-3-vetzuren in vis (Kromann and Green 1980). De eskimo's in Groenland, die enorme hoeveelheden omega-3-vetzuren met lange keten (EPA, DHA) eten in de vorm van vis, zeehond en walvisvet, kennen namelijk geen hartinfarcten, terwijl de eskimo's die zijn geëmigreerd naar Kopenhagen dezelfde problemen hebben als hun Deense buren (Bjerregaard and Dyeberg 1988).

Vervolgens wijst de enquête van de "7 landen" op de bijzondere voeding van de bewoners van Kreta; ze bevat veel bronnen van omega-3-vetzuren en lijkt verband te houden met de hoge levensverwachting van de bevolking van het eiland. Andere gegevens tonen vervolgens aan dat de levensduur van de Japanners ook te maken heeft met hun hoge verbruik van koolzaad, soja en vis (Hirai, Terano et al. 1989; Abayasekara, Wathes et al. 1982).

1982 : Nobelprijs: de rol van de eicosanoïden

Burr en Evans hadden de effecten van een tekort aan essentiële vetzuren aangetoond. Maar de verklaring van de link tussen een tekort aan essentiële vetzuren en de symptomen van dit tekort, leverde de Zweden Bergstrom en Samuelsson en de Brit Vane in 1982 de Nobelprijs op. Ze wezen op de centrale rol in het organisme van de eicosanoïden, moleculen met "hormonaal" effect: de cellulaire transmitters zoals prostaglandines, prostacyclines, tromboxanen, leucotriënen, die zorgen voor de immuniteit, de stolling van de bloedplaatjes, de ontsteking, enz...

Al deze moleculen hebben een ding gemeen: ze zijn allemaal vervaardigd op basis van twee overbrengers, namelijk de onverzadigde vetzuren omega-3 en omega-6.

De jaren 90: de klinische studies

Dankzij de epidemiologie kon men de "omega-3-hypothese" opstellen. De klinische studies van de jaren negentig zullen deze hypothese definitief bevestigen. Deze studies verhogen de toevoer van omega-3-vetzuren bij bevolkingsgroepen die een risico lopen op hartziekten (Burr, Gilbert et al. 1989 (DART) ; Marchioli, Bomba et al. 1999 (GISSI) ; de Lorgeril, salen et al. 1994 en 1999 (Lyon)).

De jaren 2000: de geestelijke gezondheid

Het toepassingsgebied van de omega-3-vetzuren is niet beperkt tot het gebied van de hart- en vaatziekten.  Aan de hand van studies, eerst op dieren en daarna op groepen mensen, en het gebruik van vetzuurprofielen van het bloed van patiënten kon men aantonen dat bij een hoog gehalte omega-3-vetzuren in de weefsels bepaalde ziekten minder vaak voorkomen, bijvoorbeeld mentale ziekten zoals depressie, of neuro-degeneratieve ziekten zoals de ziekte van Alzheimer. Deze waarnemingen worden vervolgens bevestigd door klinische studies die de centrale rol van poly-onverzadigde vetzuren in de werking van onze hersenen centraal stellen.